( 14 ) . قس . ديوسكوريد ، III ، 108 . 34 . اروسا 1 اين - خسّ الحمار [ كاهوى خر ] است . ديوسكوريد مىگويد : برگ‌هاى [ كاهوى خر ] به برگ‌هاى كاهوى نازك مىماند ، سياه‌رنگ و پوشيده از كرك است . آنها پرشمارند 2 ، در اطراف ريشه [ مىرويند ] و تنگ هم به ريشه‌اش چسبيده‌اند . [ ريشه ] به كلفتى انگشت است و در تابستان آن‌چنان سرخ مىشود كه اگر به آن دست زنيم ، [ دست ] را به رنگ سرخ روشن درمىآورد . ابو زيد ارجانى مىگويد : « پزشكان زمان ما در اينكه شنجار 3 درد گوش را نيك [ سودمند است ] ، اتفاق نظر دارند » . سپس نام‌هاى شنقار 4 و شنجار 5 آن را ذكر مىكند و مىافزايد كه اين خس الحمار است . آن را در زابلستان طلخشقوق 6 و خرچكوك مىگويند و در [ خرچكوك ] شباهتى با نام « خس الحمار » 7 وجود دارد . در خوارزم در كشتزارهاى يونجه 8 گياهى مىرويد كه آن را شنتغار 9 مىنامند و آن به رنگ سبز روشن است . برگ‌هايش كمى بلند و دندانه‌دار است . مزهء بسيار تلخى دارد ، گلش لاجوردى و به شكل گل‌هاى عرار [ بهار دشتى ] است . تخمش به تخم كاسنى مىماند . گاهى آن را به‌جاى [ كاسنى ] در درمان به كار مىبرند . ( 1 ) . اين‌گونه است در نسخه‌هاى الف و ب ؛ نسخه‌هاى پ ، فارسى و محيط اعظم : اروسه . ديگر نام‌هاى اين گياه كه در اينجا آورده شده ، نيز نقل از ديوسكوريد ، IV ، 23 ، دليلى به دست مىدهد تا حدس بزنيم كه اروسا تحريف انخوسا ( يونانى ) است كه در شمارهء 393 ، يادداشت 13 دقيق‌تر آوانويسى شده است . - Anchusa tinctoria L . ، مترادف . Alkanna tinctoria Tausch است ؛ قس . ميمون ، 376 ؛ عيسى ، 2 9 ؛ I , Low ، 294 . ابن سينا ، 44 ، با استناد به الحاوى رازى ، شكل ديگر تحريف شده يعنى الهوسه را مىآورد . جامع ، ابن بيطار : انجشا - غلط چاپى به‌جاى انخسا ، قس . تفسير ، ابن بيطار ، 32 ب ؛ Low , Pf . ، 165 . ( 2 ) . نسخه‌هاى الف و ب و پ : عقد كثير ، بايد خواند عدد كثير ، ديوسكوريد ، IV ، 23 : كثير العدد ، نسخهء فارسى : و بر اطراف گره‌ها باشد و پيوندها ، يعنى عقد خوانده مىشود . قس . شمارهء 393 . ( 3 ) . شنجار ، I , Dozy ، 790 و تاج العروس ، III ، 317 اين‌گونه نشانه‌گذارى كرده‌اند . II , Vullers ، 470 : شنجار .